Działalność konspiracyjna - PSP4 Świdwin

Przejdź do treści

Menu główne:

Działalność konspiracyjna



Kazimierz Pużak
Okręgowy Komitet Robotniczy PPS po oficjalnym rozwiązaniu partii przeszedł do konspiracji pod nazwą: Centralne Kierownictwo Ruchu Mas Pracujących Miast i Wsi-Wolność, Równość, Niepodległość. Pużak pełnił funkcję sekretarza generalnego. Dzięki aktywności polityków w  kraju i za granicy udało się utworzyć Gwardię Ludową, której komendantem został Pużak. Wszedł on również w skład Politycznego Komitetu Porozumiewawczego, który W 1944 Roku przekształcił się w Radę Jedności Narodowej . Ze względu na duży autorytet Pużak został jego przywódcą.


 Pużak uznał, że w obliczu okupacji hitlerowskiej i najazdu sowieckiego należy zreorientować sojusze polityczne. Osłabiony obóz sanacyjny stał się sojusznikiem, ale współpracę zacieśniono głównie z ruchem ludowym. Stanowczo odcięto się od sojuszów z autorytarnymi narodowcami i z komunistami.

Kazimierz Pużak rok 1935

W 1940 r. Pużak wszedł w skład Politycznego Komitetu Porozumiewawczego – politycznej reprezentacji społeczeństwa przy ZWZ-AK. Został jego przewodniczącym. Stanowczo przestrzegał przed wyborem między „hitlerowskim diabłem a sowieckim Belzebubem”. To sprawiło, że w 1941 r. wystąpił z PKP w proteście przeciwko układowi Sikorski – Majski, wobec braku deklaracji o uznaniu wschodniej granicy Polski. Antykomunistyczny kurs prowadził też w łonie lewicy – zręczna polityka osłabiła prosowieckie grupy socjalistów, a Komitet Zagraniczny PPS uznał za kontynuatora tradycji partii wyłącznie WRN.
W skład PKP w lutym 1940 weszli: Kazimierz Pużak„Bazyli” (PPS-WRN kryptonim „Koło”), Józef Grudziński „Walenty” (SL kryptonim „Trójkąt”), Aleksander Dębski „Stachurski” (SN kryptonim „Kwadrat”), płk Stefan Rowecki „Inżynier” i gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz „Doktor” z Związku Walki Zbrojnej. Sekretarzem Politycznego Komitetu Porozumiewawczego
został mjr Tadeusz Kruk-Strzelecki„Dyrektor”.

W obliczu rosnących wpływów ZSRR, Pużak mimo niechęci zacieśnił współpracę z prawicą. W połowie 1943 r. podpisano umowę o współpracy PPS-WRN ze Stronnictwem Narodowym, Stronnictwem Pracy i Stronnictwem Ludowym. Na początku 1944 r. powołano – jako przeciwwagę dla prosowieckiej KRN – Radę Jedności Narodowej, której przewodniczącym został właśnie Pużak. Stał na stanowisku lojalności wobec emigracyjnych władz w Londynie, lecz twierdził, że kluczowe decyzje powinny zapadać w Polsce.

Wiosną 1944 r. prezydent Raczkiewicz nominował go na swego następcę, przygotowano lotniczy przerzut do Londynu. „Bazyli”, bo taki miał pseudonim konspiracyjny, w rozmowie z Emisariuszem „Jurem” oświadczył jednak:
„Moje miejsce na złe i dobre jest z polską klasą robotniczą, a nie w emigracyjnym Londynie”.

W powstaniu warszawskim wziął udział jako dowódca Organizacji Wojskowej Pogotowia Powstańczego Socjalistów. Jak jednak wspominał Zaremba, „Pużak nie podzielał naszych nastrojów. Mówił o niebezpieczeństwach rozpalenia walki bez pewności, czy Czerwona Armia przyjdzie z odsieczą i nade wszystko – bez zapewnienia wystąpieniu zbrojnemu /.../ osłony z powietrza. /.../ lepiej od nas widział niebezpieczeństwa”.
Po upadku powstania trafił do Krakowa, później do Piotrkowa. Nawiązał kontakt z działaczami WRN i członkami RJN, próbując odbudować struktury antysowieckie. Podziemna WRN krytykowała ustalenia mocarstw dotyczące granicy z ZSRR na „linii Curzona”. Po konferencji w Jałcie Pużak pisał:
„Cios był dobrze przygotowany przez zmowę nowego »Świętego Przymierza«, /.../ był aktem wielkiej krzywdy wyrządzonej Polsce, krzywdy, której nasz naród – jeśli ma zostać narodem o własnej godności – nie może zapomnieć /.../”.


 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego